Jødar og muslimar

Antisemittisk graffiti på butikkvinduer i Oslo under andre verdenskrig 1941: «Jøde-parasitten skaffet oss 9de april. Palestina kaller på alle jøder. Vi tåler dem ikke mer i Norge.»

Det anti-jødiske synet mellom mange muslimar er så rotfest at det mest er ein konsensus dei ikkje treng å tala høgt om.

 

Om eg spør ein praktiserande muslim som er på veg ut av moskeen i Bagdad, kva syn han har på jødane, vil han svara:

- Dei er det vonde folket som forfylgde alle profetane, drap profeten Muhammed og tok Palestina frå oss. Målet til jødane er å nedkjempa islam.

- Så du likar ikkje jødar, spør eg.

- Berre dei som er mot staten Israel.

- Så kva bør skje med jødane?

- Vi skal stå imot dei og dei vonde planane deira til imamen al-Mahdi kjem i dei siste dagane og Guds lagnad vert oppfylt.

Dette høyrest utruleg ut. Kan ein muslim verkeleg seia noko slikt? Ja, dette er eit syn som vert formidla frå mange imamar og muslimske teologar i Midtausten. Difor kan mange vanlege musli­mar seia det same.

Får ein det same svaret frå norske praktiserande muslimar? Ikkje om ein vanleg etnisk nord­mann stiller det same spørsmå­let. Då får han som svar at jødane er ein av fleire religionar i islam og skal ha vern.

Men om eg, med min muslim­ske bakgrunn, stiller spørsmålet i ein privat samtale med ein tru­ande muslim, kan eg få det same svaret som i Bagdad: Jødane er erkefiendane våre. Dette jøde­hatet kjenner muslimar til, fordi det er ein del av Koranen og den muslimske teologien.

 

INNGRODD

Det vil absolutt ikkje seia at dei truande muslimane i Noreg vil forfylgja jødane. Og her er eit poeng: at i Noreg er prosentde­len praktiserande muslimar langt mindre enn ein trur. Dei sekulære muslimane vert stadig fleire. Men det fortel om kor inngrodd mot­standen mot jødar er hjå mange muslimar. Difor er det ikkje over­raskande at norske jødar opple­ver trakassering frå enkelte nor­ske muslimar, noko reportasjen TV 2 nyleg laga i serien «Vårt lille land», syner.

Frå foreldra arvar mange mus­limske ungdomar den konspira­toriske tenkinga om at jødar sty­rer verda via media, amerikansk lobby og frimurarar verda over. Dette er ein tenkjemåte som for­tel at jødane leier ei verdsomfat­tande samansverjing der dei har kontroll over økonomi og media for å styra verda slik det er for­klart i Sions vises protokollar.

Dei trur at jødar arbeider i løynd for å styra verda. Det har vorte ein så rotfest myte hjå mange muslimar at han mest er ein konsensus dei ikkje treng å tala høgt om. Inspirasjonskjel­dene, opphavet, til desse haldnin­gane er islams heilage tekst som vert forstått som evig sanning. Der er det mange tilvisingar til jødane som fienden.

 

FORGIFTA

Ei av dei viktigaste forteljingane i den islamske tradisjonen som fortel om kor vonde jødane har vore mot muslimane, er fortel­jinga der profeten fekk servert mat av ei jødisk kvinne. Maten til profeten var forgifta. Det vert sagt at ei jødisk kvinne slakta ein sau, marinerte han med gift og grilla han. Ho serverte kjøtet til profeten. Han og nokre av disi­plane hans åt kjøtet. Brått ropar profeten: «Sauen sa til meg at han er blanda med gift. Hent den jødiske kvinna!»

Då profeten spurde henne, tilstod ho: «Eg gjorde det. Eg tenkte at om du verkeleg er send av Gud, vil han verne deg mot gifta. Om du er ein konge, så vil døden gjera at folk unngår vond­skapen din.» Profeten gav ordre om å drepa henne. Men profeten døydde ikkje av måltidet han åt. Han døydde fyrst tre år seinare etter å ha sagt til kona: «Det som kutta hovudpulsåra i hjarta, var maten som den jødiske kvinna serverte meg.»

Denne historia har påverka tilhøvet islam og muslimane har til jødane. På same måte som dei kristne skul­dar jødane for drapet på Jesus, skuldar mus­limane jødane for å ha drepe profeten deira. Denne historia, og mange andre his­torier om jødane, vert fortald til alle musli­mar.

Skal vi koma ut av denne situasjo­nen, må dei harde og forferdelege orda om jødane som pro­feten har sagt i dei muslimske teolo­giske bøkene, tolkast på nytt. Det må seiast tydeleg at dette galdt i profetens tid - ikkje i vår tid. Dei skriftlærde verda over må aktivt kjempa mot slike haldningar hjå muslimar. Islam treng reformasjonar - på same måte som kristendomen har vore gjennom sine reformasjonar.

 

LUTHER

Martin Luther kom òg med dei forferdelegaste utsegner om jødane: «Ved sida av Djevelen har den kristne ingen fiende som er så giftig, så desperat, så bitter som den ekte jøden.» «Set fyr på synagogane og skulane deira. Riv ned og øydelegg husa deira. Ta frå dei bønebøkene og dei talmu­diske skriftene.»

Desse sitata var ikkje einestå­ande i den kristne verda. Eras­mus frå Rotterdam kom òg med sterke anti-jødiske synspunkt. Dei anti-jødiske haldningane har vore ein understraum i delar av den kristne historia heilt fram til den andre verdskrigen.

Men å likestilla antisemittis­men mellom kristne og musli­mar i dag vert feil. Ingen pre­star står i norske kyrkjer i dag og les opp jødekritiske tekstar. Det skjer i islam i dag. Likevel var det svært viktig at Bispemø­tet den 25. november, i forkant av Luther-jubileet neste år, tok kraftig avstand frå den anti-juda­ismen som Luther etterlét seg, og den lidinga som den kristne og kyrkjelege antisemittismen har påført det jødiske folket.

På same måte må dei islamske lærde no fordøma dei jødefiendt­lege tekstane i den islamske tra­disjonen. Og så må dei muslim­ske teologane få mindre makt. Tru må verta ei privatsak.

Gjennom historia har mus­limar og jødar levd godt saman - særleg i periodar der teolo­gane ikkje har hatt stor politisk påverknad. Det fortel oss at det er politisk islam som fyrer opp under denne haldninga.

 

Walid al-Kubaisi

Artikkelen er publisert i Dag og Tid NR. 49, 9.-15. desember 2016

 

Ã?n kommentar

siri Blesvik

15.12.2016 kl.23:48

Jeg har ikke så mye å si til din tekst, annet enn at jeg støtter fullt ut behovet islam har for nyfortolking.

Da jeg vokste opp ( jeg er 70 nå) fikk jeg også servert mange fordommer om jødene, også kristne jøder som var naboer. Og det etter 2. verdenskrig og holocaust og av folk som ikke hadde vært nazister men aktive motstandsfolk. Likedan stereoptype fordommer om araberer. Så jeg har undret meg på om hvor mye av dette kan være aktive understrømmer i den norske politiske kulture den dag i dag. I forhold til de ulike folkegruppene og i særdeleshet om den manglende kritikken av staten Israels politikk. F. eks om de ulovlige bosettingene. Mon det kan være preget av en slags kollektiv dårlig samvittighet? Det blir ikke mindre vanskelig å tematiser kritikken når en i tillegg kjenner jødehatet i Islam som virkelig er ille. Jeg ble derfor veldig bevege da de ungemuslimske menneskene slo ring om synagogen i Oslo. Leste Malouffs bok "De forvillede" da den kom for to år siden og den åpnet noen nye forståelsehorisonter for meg. På en måte virker det som midtøsten har gått baklengs inn i fremtiden. Apropos Luther jubileet i 2017: Min eldste datter har i flere år sagt når vi har snakket om dette: mamma, islam har ikke hatt noen reformasjon...

Skriv en ny kommentar

hits