hits

Jdar og muslimar

Antisemittisk graffiti p butikkvinduer i Oslo under andre verdenskrig 1941: Jde-parasitten skaffet oss 9de april. Palestina kaller p alle jder. Vi tler dem ikke mer i Norge.

Det anti-jdiske synet mellom mange muslimar er s rotfest at det mest er ein konsensus dei ikkje treng tala hgt om.

 

Om eg spr ein praktiserande muslim som er p veg ut av moskeen i Bagdad, kva syn han har p jdane, vil han svara:

- Dei er det vonde folket som forfylgde alle profetane, drap profeten Muhammed og tok Palestina fr oss. Mlet til jdane er nedkjempa islam.

- S du likar ikkje jdar, spr eg.

- Berre dei som er mot staten Israel.

- S kva br skje med jdane?

- Vi skal st imot dei og dei vonde planane deira til imamen al-Mahdi kjem i dei siste dagane og Guds lagnad vert oppfylt.

Dette hyrest utruleg ut. Kan ein muslim verkeleg seia noko slikt? Ja, dette er eit syn som vert formidla fr mange imamar og muslimske teologar i Midtausten. Difor kan mange vanlege muslimar seia det same.

Fr ein det same svaret fr norske praktiserande muslimar? Ikkje om ein vanleg etnisk nordmann stiller det same sprsmlet. D fr han som svar at jdane er ein av fleire religionar i islam og skal ha vern.

Men om eg, med min muslimske bakgrunn, stiller sprsmlet i ein privat samtale med ein truande muslim, kan eg f det same svaret som i Bagdad: Jdane er erkefiendane vre. Dette jdehatet kjenner muslimar til, fordi det er ein del av Koranen og den muslimske teologien.

 

INNGRODD

Det vil absolutt ikkje seia at dei truande muslimane i Noreg vil forfylgja jdane. Og her er eit poeng: at i Noreg er prosentdelen praktiserande muslimar langt mindre enn ein trur. Dei sekulre muslimane vert stadig fleire. Men det fortel om kor inngrodd motstanden mot jdar er hj mange muslimar. Difor er det ikkje overraskande at norske jdar opplever trakassering fr enkelte norske muslimar, noko reportasjen TV 2 nyleg laga i serien Vrt lille land, syner.

Fr foreldra arvar mange muslimske ungdomar den konspiratoriske tenkinga om at jdar styrer verda via media, amerikansk lobby og frimurarar verda over. Dette er ein tenkjemte som fortel at jdane leier ei verdsomfattande samansverjing der dei har kontroll over konomi og media for styra verda slik det er forklart i Sions vises protokollar.

Dei trur at jdar arbeider i lynd for styra verda. Det har vorte ein s rotfest myte hj mange muslimar at han mest er ein konsensus dei ikkje treng tala hgt om. Inspirasjonskjeldene, opphavet, til desse haldningane er islams heilage tekst som vert forsttt som evig sanning. Der er det mange tilvisingar til jdane som fienden.

 

FORGIFTA

Ei av dei viktigaste forteljingane i den islamske tradisjonen som fortel om kor vonde jdane har vore mot muslimane, er forteljinga der profeten fekk servert mat av ei jdisk kvinne. Maten til profeten var forgifta. Det vert sagt at ei jdisk kvinne slakta ein sau, marinerte han med gift og grilla han. Ho serverte kjtet til profeten. Han og nokre av disiplane hans t kjtet. Brtt ropar profeten: Sauen sa til meg at han er blanda med gift. Hent den jdiske kvinna!

D profeten spurde henne, tilstod ho: Eg gjorde det. Eg tenkte at om du verkeleg er send av Gud, vil han verne deg mot gifta. Om du er ein konge, s vil dden gjera at folk unngr vondskapen din. Profeten gav ordre om drepa henne. Men profeten dydde ikkje av mltidet han t. Han dydde fyrst tre r seinare etter ha sagt til kona: Det som kutta hovudpulsra i hjarta, var maten som den jdiske kvinna serverte meg.

Denne historia har pverka tilhvet islam og muslimane har til jdane. P same mte som dei kristne skuldar jdane for drapet p Jesus, skuldar muslimane jdane for ha drepe profeten deira. Denne historia, og mange andre historier om jdane, vert fortald til alle muslimar.

Skal vi koma ut av denne situasjonen, m dei harde og forferdelege orda om jdane som profeten har sagt i dei muslimske teologiske bkene, tolkast p nytt. Det m seiast tydeleg at dette galdt i profetens tid - ikkje i vr tid. Dei skriftlrde verda over m aktivt kjempa mot slike haldningar hj muslimar. Islam treng reformasjonar - p same mte som kristendomen har vore gjennom sine reformasjonar.

 

LUTHER

Martin Luther kom g med dei forferdelegaste utsegner om jdane: Ved sida av Djevelen har den kristne ingen fiende som er s giftig, s desperat, s bitter som den ekte jden. Set fyr p synagogane og skulane deira. Riv ned og ydelegg husa deira. Ta fr dei bnebkene og dei talmudiske skriftene.

Desse sitata var ikkje einestande i den kristne verda. Erasmus fr Rotterdam kom g med sterke anti-jdiske synspunkt. Dei anti-jdiske haldningane har vore ein understraum i delar av den kristne historia heilt fram til den andre verdskrigen.

Men likestilla antisemittismen mellom kristne og muslimar i dag vert feil. Ingen prestar str i norske kyrkjer i dag og les opp jdekritiske tekstar. Det skjer i islam i dag. Likevel var det svrt viktig at Bispemtet den 25. november, i forkant av Luther-jubileet neste r, tok kraftig avstand fr den anti-judaismen som Luther etterlt seg, og den lidinga som den kristne og kyrkjelege antisemittismen har pfrt det jdiske folket.

P same mte m dei islamske lrde no fordma dei jdefiendtlege tekstane i den islamske tradisjonen. Og s m dei muslimske teologane f mindre makt. Tru m verta ei privatsak.

Gjennom historia har muslimar og jdar levd godt saman - srleg i periodar der teologane ikkje har hatt stor politisk pverknad. Det fortel oss at det er politisk islam som fyrer opp under denne haldninga.

 

Walid al-Kubaisi

Artikkelen er publisert i Dag og Tid NR. 49, 9.-15. desember 2016

 

n kommentar

Jeg har ikke s mye si til din tekst, annet enn at jeg sttter fullt ut behovet islam har for nyfortolking.

Da jeg vokste opp ( jeg er 70 n) fikk jeg ogs servert mange fordommer om jdene, ogs kristne jder som var naboer. Og det etter 2. verdenskrig og holocaust og av folk som ikke hadde vrt nazister men aktive motstandsfolk. Likedan stereoptype fordommer om araberer. S jeg har undret meg p om hvor mye av dette kan vre aktive understrmmer i den norske politiske kulture den dag i dag. I forhold til de ulike folkegruppene og i srdeleshet om den manglende kritikken av staten Israels politikk. F. eks om de ulovlige bosettingene. Mon det kan vre preget av en slags kollektiv drlig samvittighet? Det blir ikke mindre vanskelig tematiser kritikken nr en i tillegg kjenner jdehatet i Islam som virkelig er ille. Jeg ble derfor veldig bevege da de ungemuslimske menneskene slo ring om synagogen i Oslo. Leste Malouffs bok "De forvillede" da den kom for to r siden og den pnet noen nye forstelsehorisonter for meg. P en mte virker det som midtsten har gtt baklengs inn i fremtiden. Apropos Luther jubileet i 2017: Min eldste datter har i flere r sagt nr vi har snakket om dette: mamma, islam har ikke hatt noen reformasjon...

Skriv en ny kommentar

Abonner via epost

Oppgi din e-postadresse og f varsling hver gang jeg legger ut en ny bloggpost!